Δύο νέοι οδηγοί για τους ερευνητές που θέλουν τις δημοσιεύσεις τους Ανοικτής Πρόσβασης

Δύο νέοι οδηγοί διατίθενται στην ακαδημαϊκή κοινότητα για την ενίσχυση της Ανοικτής Πρόσβασης των δημοσιεύσεων των μελών της. Οι δύο αυτοί οδηγοί στοχεύουν να ενημερώσουν με σύντομο και περιεκτικό τρόπο πως οι συγγραφείς των επιστημονικών εργασιών μπορούν να διατηρούν τα δικαιώματα επανάχρησης των δικών τους εργασιών.

  • Ο πρώτος οδηγός (Διατήρηση δικαιωμάτων) εξηγεί γιατί και πως μπορεί ένας συγγραφέας να διεκδικήσει περισσότερα δικαιώματα επανάχρησης από τον εκδότη κατά την υποβολή της εργασίας του. Δίνει παραδείγματα των εργαλείων που μπορεί να χρησιμοποιεί ένας ερευνητής για να είναι σίγουρος για την ανάρτηση των εργασιών του στο ιδρυματικό αποθετήριο «Νημερτής». Στο «Νημερτής» κάθε ερευνητής μπορεί να αναρτά με ασφάλεια τις λεγόμενες μετα-δημοσιεύσεις ή post-prints.
  • Ο δεύτερος οδηγός (Πώς μπορώ να βρω ένα post-print;) δίνει πληροφορίες σχετικά με το πως μπορεί κάποιος ερευνητής να βρει μια έγκυρη μορφή του post-print του για να το αναρτήσει έγκυρα και νόμιμα στο «Νημερτής». Εξηγεί πως μέσα από τις πλατφόρμες υποβολής των εκδοτών οι συγγραφείς μπορούν να ανακτήσουν τα έγγραφα των εργασιών τους, στην περίπτωση βέβαια που δεν τα έχουν στα αρχεία τους.

Οι δύο αυτοί οδηγοί έρχονται να συμπληρώσουν τον οδηγό με τις διαθέσιμες επιλογές Ανοικτής Πρόσβασης που έχουν οι κάτοχοι ερευνητικών έργων, προκειμένου να συμμορφώνονται με τις ρυθμίσεις που επιβάλλουν όλο και συχνότερα οι χρηματοδότες της έρευνας.

Πρόσβαση σε ηλεκτρονικά βιβλία του ProjectMuse

Το ProjectMuse, πάροχος περιεχομένου πανεπιστημιακών εκδόσεων και επιστημονικών ενώσεων για τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, διαθέτει περίπου 300 νέους τίτλους βιβλίων Ανοικτής Πρόσβασης. Τα βιβλία διατίθενται σε μορφή HTML5, που είναι πιο φιλική στον χρήστη σε σχέση με το στατικό PDF. Περιλαμβάνονται τίτλοι από τους εκδότες Johns Hopkins University Press, Cornell University Press, Duke University Press, University of Hawai’i Press, University of Michigan Press, Syracuse University Press, The MIT Press και Temple University Press. Το ProjectMuse σχεδιάζει να προσθέτει βιβλία Ανοικτής Πρόσβασης σε μορφή HTML5 κάθε χρόνο. Μπορείτε να βρείτε τον κατάλογο των βιβλίων μέσω αυτού του συνδέσμου.

Η πρωτοβουλία αυτή πραγματοποιήθηκε με επιχορήγηση ύψους ενός εκατομμυρίου δολλαρίων από το Ίδρυμα Andrew W. Mellon. Η χρηματοδότηση χρησιμοποιήθηκε για να αναπτυχθεί μια ροή εργασίας ανοικτού κώδικα για τη μετατροπή αρχείων epub σε HTML5 και κυρίως, για την προώθηση και τον επανασχεδιασμό του περιβάλλοντος του ProjectMuse με έμφαση στην επιστημονική πληροφορία. Η νέα πλατφόρμα υποστηρίζει την αναζήτηση και διασύνδεση. καθώς και τη διατήρηση μέσω τρίτων μερών. διασφαλίζοντας την ευρεία διάδοση και διάχυση του ανοικτού περιεχομένου του Muse.

Το ProjectMuse αναμένει να φιλοξενήσει εκατοντάδες ακόμα επιστημονικά βιβλία Ανοικτής Πρόσβασης, επιχορηγούμενα μέσω πρωτοβουλιών όπως τα NEH Humanities Open Book program, Knowledge Unlatched, TOME, Mellon, και άλλα προγράμματα εκδοτών και ιδρυμάτων.

Webinar για την Ανοικτή Πρόσβαση σε δημοσιεύσεις έργων του Ορίζοντα2020

Το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά» και η Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Κύπρου, ως Εθνικοί Κόμβοι για την Ανοικτή Πρόσβαση στην Ελλάδα και στην Κύπρο αντίστοιχα, σε συνεργασία με το Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, διοργανώνουν μια σειρά από webinars, στην ελληνική γλώσσα. Σκοπός των webinars είναι η ενημέρωση του ελληνικού ακαδημαϊκού και ερευνητικού κοινού, για τις τελευταίες εξελίξεις σε θέματα που αφορούν την Ανοικτή Πρόσβαση σε δημοσιεύσεις και δεδομένα, την Ανοικτή Επιστήμη και την Ανοικτή Έρευνα στην Ευρώπη. Πρώτο σε σειρά διοργανώνεται ένα webinar για την Ανοικτή Πρόσβαση στις δημοσιεύσεις που προέρχονται από έργα του Ορίζοντα2020.

Ημέρα: Πέμπτη 27 Σεπτεμβρίου
Ώρα: 11.00 – 12.00 πμ
Τοποθεσία: Πλατφόρμα GoToMeeting https://global.gotomeeting.com/join/563951101

Σκοπός είναι να εισάγει τους ερευνητές και τους υπεύθυνους ερευνητικών έργων στον θεσμό της «ανοικτότητας», υπογραμμίζοντας τα οφέλη και εξηγώντας τις διαδικασίες που χαρακτηρίζουν την ανοικτή έρευνα. Το σεμινάριο αυτό θα ενημερώσει, επίσης, για τις προϋποθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ανοικτή Πρόσβαση στις δημοσιεύσεις τονίζοντας πώς αυτές αντανακλώνται σε εθνικό επίπεδο, σε Ελλάδα και Κύπρο. Εάν επιθυμείτε να παρευρεθείτε στο OpenAIRE webinar για ερευνητές και υπεύθυνους ερευνητικών έργων, παρακαλώ συμπληρώστε τη φόρμα δήλωσης συμμετοχής.

Αποδοχή των preprints από το ERC για τα αιτήματα χρηματοδότησης της έρευνας

Το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (European Research Council) είναι το νομικό έγγραφο το οποίο καθορίζει πως το Ε.Σ.Ε θα διαθέσει τη χρηματοδότησή του για το αντίστοιχο έτος. Η υιοθέτηση του προγράμματος εργασιών του Ε.Σ.Ε. για το 2019, ενώ αρχικά είχε σχεδιαστεί για τα μέσα Ιουλίου, αναμένεται να υλοποιηθεί στα μέσα Σεπτεμβρίου. Στις 4 Σεπτεμβρίου θα αναρτηθεί ενημέρωση στην ιστοσελίδα σχετικά με την αναμενόμενη ημερομηνία υλοποίησης.

Στο σχέδιο του προγράμματος (σύνοψη του οποίου μπορείτε να βρείτε εδώ) προβλέπεται ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας αποδέχεται πλέον τις προδημοσιεύσεις (preprints) εργασιών που έχουν αναρτηθεί σε αποθετήρια Ανοικτής Πρόσβασης ως απόδειξη της ερευνητικής δουλειάς που έχουν κάνει οι ακαδημαϊκοί, όταν αυτοί θα υποβάλλουν αιτήματα χρηματοδότησης. Το Συμβούλιο αναφέρει ότι ένας λόγος για την αποδοχή των προδημοσιεύσεων είναι διότι “σε κάποιους τομείς, ειδικά στην πρωτοποριακή έρευνα, η έγκαιρη επιστημονική επικοινωνία είναι καθοριστικής σημασίας/κρίσιμη – και ο κύκλος δημοσίευσης μπορεί να χρειαστεί πολύ χρόνο για να ολοκληρωθεί”.

Οι προδημοσιεύσεις εργασιών είναι η μορφή των επιστημονικών εργασιών πριν ολοκληρωθούν τα στάδια της ομότιμης κρίσης και της δημοσίευσης σε περιοδικό. Είναι αρκετά διαδεδομένα από παλιά σε τομείς όπως η Φυσική για να διευκολύνεται η αρχική αξιολόγηση των επιστημονικών αποτελεσμάτων και να παρακάμπτεται η χρονοβόρα διαδικασία κρίσης των περιοδικών. Οι προδημοσιεύσεις συχνά αναρτώνται σε ανοικτά αποθετήρια, είτε θεματικά, είτε ιδρυματικά.

Στην περίπτωση των ερευνητών του Πανεπιστημίου Πατρών, το κύριο όργανο είναι το ιδρυματικό αποθετήριο “Νημερτής”, το οποίο μπορεί να φιλοξενήσει τις προδημοσιεύσεις των ερευνητών και ταυτόχρονα τους δώσει ένα μόνιμο και μοναδικό αναγνωριστικό, εφάμιλλο του DOI. Το αποθετήριο υποστηρίζει την αυτό-αρχειοθέτηση μέσω της εισόδου στο σύστημα με τα στοιχεία λογαριασμού του Πανεπιστημίου Πατρών. Οι ερευνητές μπορούν να υποβάλλουν στο “Νημερτής” τις δημοσιεύσεις τους, επιλέγοντας τον τύπο δημοσίευσης και το Τμήμα στο οποίο ανήκουν, βάσει του διαχωρισμού των συλλογών του Αποθετηρίου.

Ανασκόπηση του OpenAIRE FP7 post-grant Open Access Pilot

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για την έκβαση του προγράμματος στήριξης OpenAIRE FP7 post-grant Open Access Pilot για την Ανοικτή Πρόσβαση επιστημονικών δημοσιεύσεων για τα ολοκληρωμένα ερευνητικά έργα του FP7. H απορρόφηση του έργου έφτασε το ποσό των 1.914.168 € και η Ελλάδα βρίσκεται στην ένατη θέση μεταξύ των 15 κορυφαίων χωρών με 39 χρηματοδοτούμενα αιτήματα, ενώ καταλαμβάνει τη 10η θέση μεταξύ των 15 κορυφαίων όσον αφορά το ύψος των χρηματοδοτήσεων, με συνολική χρηματοδότηση 54.256,5 €. Το μέσο κόστος για τις δημοσιεύσεις αυτές ήταν 1.392 €.

Στο Πανεπιστήμιο Πατρών αντιστοιχούν έξι αιτήματα, συνολικού κόστους 11.397 € και είναι ένας από τους φορείς με τη μεγαλύτερη συμμετοχή στο πρόγραμμα μαζί με το ΙΤΕ. Ένα από τα αιτήματα αυτά αφορούσε κεφάλαιο βιβλίου, ενώ τα υπόλοιπα πέντε αφορούσαν άρθρα περιοδικών.

Ανάλογα με τον τύπο του τεκμηρίου, τα ποσά που δαπανήθηκαν έχουν ως εξής:

  • 909 αιτήματα για άρθρα, που αντιστοιχούν σε 1.307.116 €
  • 18 αιτήματα για κεφάλαια βιβλίων, που αντιστοιχούν σε 21.093 €
  • Δύο αιτήματα για πρακτικά συνεδρίων που αντιστοιχούν σε 1.332 €
  • 65 αιτήματα για μονογραφίες, που αντιστοιχούν σε 347.386 €

Οι περισσότερες δημοσιεύσεις έγιναν στους εκδότες Springer Nature, PLOS, MDPI AG και Frontiers Media, ενώ ακολουθούν και άλλοι με αρκετά λιγότερες, όπως οι IOP Publishing, BioMed Central κ.α.

Υπενθυμίζουμε ότι το πρόγραμμα έχει λήξει από τον Φεβρουάριο του 2018 και δεν δέχεται νέα αιτήματα. Εάν υπάρχουν αιτήματα αλλαγών σε υπάρχουσες υποβολές, τότε μπορείτε να επικοινωνείτε με τη διεύθυνση postgrantpilotinfo@openaire.eu.