Συμμετοχή στη δεύτερη φάση του προγράμματος Ανοικτής Πρόσβασης SCOAP3

Θα θέλαμε υπενθυμίσουμε στα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας τη δυνατότητα δημοσίευσης επιστημονικών άρθρων Ανοικτής Πρόσβασης στο θεματικό πεδίο της φυσικής υψηλών ενεργειών (high-energy physics) μέσα από το πρόγραμμα SCOAP3 (Sponsoring Consortium for Open Access Publishing in Particle Physics). Το SCOAP3 είναι η κοινοπραξία που υποστηρίζει τη δημοσίευση άρθρων σε επιστημονικά περιοδικά με το καθεστώς της Ανοικτής Πρόσβασης (Gold Open Access) και στην οποία συμμετέχει ο  Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ), ο οποίος καλύπτει το σχετικό κόστος δημοσίευσης.

Διαδικασία

Ο ερευνητής που επιθυμεί να δημοσιεύσει ένα άρθρο σε κάποιο από τα περιοδικά που συμμετέχουν στο πρόγραμμα θα ακολουθήσει τη γνωστή διαδικασία  υποβολής άρθρου που προβλέπει κάθε περιοδικό χωρίς όμως κάποια δική του χρέωση. Ταυτόχρονα διατηρεί τα πνευματικά δικαιώματά του (copyright), γεγονός που επιτρέπει  να το καταθέσει και σε άλλα σημεία, π.χ. στο Ιδρυματικό Αποθετηρίο (κάτι που η Βιβλιοθήκη ενθαρρύνει για να υπάρχει η σχετική καταγραφή και στις δικές μας υποδομές). Όταν η εργασία του περάσει τα στάδια ομότιμης κρίσης και εγκριθεί η δημοσιευσή του, θα κληθεί να υπογράψει το σχετικό συμφωνητικό, το οποίο θα είναι ελαφρώς διαφοροποιημένο, γιατί πρόκειται για δημοσίευση Ανοικτής Πρόσβασης. Ο κατάλογος με τα επιλέξιμα περιοδικά είναι:

  1. Acta Physica Polonica B (APPB)
  2. Advances in High Energy Physics (AHEP)
  3. Chinese Physics C (CPC)
  4. European Physical Journal C, The (EPJC)
  5. Journal of High Energy Physics, The (JHEP)
  6. Nuclear Physics B (NPB)
  7. Physics Letters B (PLB)
  8. Physical Review C (PRC)
  9. Physical Review D (PRD)
  10. Physical Review Letters (PRL)
  11. Progress of Theoretical and Experimental Physics (PTEP)

Για το SCOAP3

Όπως αναφέρθηκε, το SCOAP3 είναι η κοινοπραξία που υποστηρίζει τη δημοσίευση άρθρων σε επιστημονικά περιοδικά με το καθεστώς της Ανοικτής Πρόσβασης (Gold Open Access). Κάθε χώρα/μέλος συμμετέχει στον προϋπολογισμό του SCOAP3 με ένα ποσό που έχει προκύψει από κατάλληλο αλγόριθμο, ο οποίος είχε αναπτυχθεί στο ερευνητικό στάδιο του έργου και ο οποίος λαμβάνει υπόψη του τον αριθμό των ερευνητικών δημοσιεύσεων κάθε χώρας/μέλους στο πεδίο High-Energy Physics. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα τη διετία 2014-2015 αντιπροσώπευσε το 0.7% της εκδοτικής παραγωγής στο συγκεκριμένο πεδίο και βάσει αυτού του ποσοστού υπολογίζεται πλέον η συμμετοχή της χώρας για την επόμενη τριετία.

Το κόστος συμμετοχής της χώρας για την πρώτη τριετία, δηλαδή 2014-2016, είχε διαμορφωθεί στα 38.500€ κατά έτος και καλύφθηκε από τον Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (Σ.Ε.Α.Β). Ο ΣΕΑΒ καλύπτει τη συνδρομή της χώρας και κατά την τριετία 2017-2019.

Οι δημοσιεύσεις που έχουν γίνει από Έλληνες ερευνητές από το 2014 μέχρι σήμερα ανέρχονται στις 1036 και μπορούν να βρεθουν συγκεντρωμένες στο αποθετήριο του SCOAP3. Το πρόγραμμα SCOAP3 δίνει μια ευκαιρία στους ερευνητές του Πανεπιστημίου μας να δημοσιεύσουν με ανοικτό τρόπο δίχως να επιβαρυνθούν οικονομικά και να αυξήσουν τις εργασίες του Πανεπιστημίου Πατρών που τώρα ανέρχονται σε 54, βλ. σχετικό κατάλογο στο αποθετήριο του SCOAP3.

Eπισκόπηση της ελληνικής συμμετοχής στο έργο SCOAP3 για την τριετία 2014-2016

Το SCOAP3 είναι ένα έργο στο οποίο συμμετέχουν περισσότερες από 3.000 βιβλιοθήκες και οργανισμοί από περίπου 40 χώρες του κόσμου και το οποίο στοχεύει να μετατραπούν -μερικώς ή ολικώς- τα κυριότερα περιοδικά του πεδίου high energy physics σε περιοδικά Ανοικτής Πρόσβασης, τουλάχιστον για τα μέλη/εταίρους του έργου. Το SCOAP3, μετά από ένα πολύχρονο ερευνητικό στάδιο, πέρασε σε κανονική λειτουργική φάση στις αρχές του 2014, οπότε -βάσει ενός διεθνούς διαγωνισμού- άρχισε τη συνεργασία με τα κορυφαία περιοδικά στο εν λόγω επιστημονικό πεδίο. Τα περιοδικά αυτά, μερικά εκ των οποίων έχουν πολύ υψηλούς δείκτες απήχησης, μπορούν να βρεθούν στην ιστοσελίδα https://scoap3.org/scoap3journals/.

Κάθε χώρα/μέλος συμμετέχει στον προϋπολογισμό του έργου με ένα ποσό που έχει προκύψει από κατάλληλο αλγόριθμο, ο οποίος είχε αναπτυχθεί στο ερευνητικό στάδιο του έργου και ο οποίος λαμβάνει υπ’ όψιν του τον αριθμό των ερευνητικών δημοσιεύσεων κάθε χώρας/μέλους στο πεδίο. Συγκεκριμένα η Ελλάδα τη διετία 2014-2015 αντιπροσώπευσε το 0.7% της εκδοτικής παραγωγής στα high energy physics και βάσει αυτού του ποσοστού υπολογίζεται πλέον η συμμετοχή της χώρας για την επόμενη τριετία. Το κόστος συμμετοχής της χώρας για την πρώτη τριετία, 2014-16, είχε διαμορφωθεί στα 38.500€ κατά έτος και καλύφθηκε από τον Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών.

Σύμφωνα με τον υπάλληλο της ΒΚΠ Πάνο Γεωργίου, ο οποίος έχει οριστεί από τον ΣΕΑΒ εκπρόσωπος της χώρας στο SCOAP3:

Το έργο καλύπτει κεντρικά το κόστος δημοσίευσης άρθρων ανοικτής πρόσβασης στα συγκεκριμένα περιοδικά ενώ από την πλευρά τους οι εκδότες των περιοδικών μείωσαν κατ’αντίστοιχα ποσά τις συνδρομές των μελών του SCOAP3 ώστε αυτά θεωρητικά τουλάχιστον να κατευθυνθούν στη χρηματοδότηση του έργου.

Πρακτικά, χρήματα που διατίθονταν για συνδρομή σε κάποιο περιοδικό, πλέον κατευθύνονται για την χρηματοδότηση της Ανοικτής Πρόσβασης, ώστε να μην επιβαρύνονται καθόλου οι συγγραφείς. Περισσότερα για όλη τη μεθοδολογία του έργου μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα https://scoap3.org/what-is-scoap3/.

Με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα του SCOAP3 Repository, οι δημοσιεύσεις των Ελλήνων ερευνητών στο πλαίσιο του έργου έχουν φτάσει τις 665, σύμφωνα με την παρακάτω ταξινόμηση κατά περιοδικό:

  • Advances in High Energy Physics (Hindawi): 9 δημοσιεύσεις
  • European Physical Journal C (Springer/SIF): 157 δημοσιεύσεις
  • Journal of Cosmology and Astroparticle Physics (IOPP/SISSA): 16 δημοσιεύσεις
  • Journal of High Energy Physics (Springer/SISSA): 287 δημοσιεύσεις
  • New Journal of Physics (IOPP/DPG): 3 δημοσιεύσεις
  • Nuclear Physics B (Elsevier): 24 δημοσιεύσεις
  • Physics Letters B (Elsevier): 169 δημοσιεύσεις