Τα ερευνητικά δεδομένα αποτελούν θεμέλιο συστατικό ενός ερευνητικού έργου και η ανοικτότητα τους αποτελεί έναν βασικό πυλώνα της Ανοικτής Επιστήμης. Πολλοί χρηματοδοτικοί φορείς, μεταξύ των οποίων και η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτουν την ανάρτηση των ερευνητικών δεδομένων σε αξιόπιστες υποδομές αποθετηρίων και τη σύνταξη ενός Σχεδίου Διαχείρισης Δεδομένων (DMP) ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση έργων. Στο πλαίσιο της υποστήριξης των πρακτικών αυτών, η ΒΚΠ ενθαρρύνει την πλήρη διαχείριση των ερευνητικών δεδομένων σε όλο τον κύκλο ζωής τους σύμφωνα με τις αρχές FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable).
Υποδομή Διαχείρισης Ερευνητικών Δεδομένων
To HARDMIN (Hellenic Academic Research Data Management Initiative) αποτελεί το εθνικό αποθετήριο ερευνητικών δεδομένων, με μια σαφή αποστολή: την οργανωμένη συγκέντρωση, διαφύλαξη και διάθεση του συνόλου των ερευνητικών δεδομένων που παράγονται από Έλληνες ερευνητές και ακαδημαϊκούς σε όλους του επιστημονικούς κλάδους. Το HARDMIN έρχεται να καλύψει ένα κρίσιμο κενό που υπήρχε εδώ και καιρό στην ελληνική επιστημονική κοινότητα, την ανάγκη δηλαδή για μια ασφαλή, αξιόπιστη και πρότυπη υποδομή αποθήκευσης και δημοσίευσης ερευνητικών δεδομένων, μέσα από την οποία, το αποθετήριο υποστηρίζει στρατηγικούς στόχους που είναι απαραίτητοι για την πρόοδο της σύγχρονης επιστήμης.
Τι προσφέρει
- Διαφάνεια και επαλήθευση: ενισχύει την ανοικτότητα στην ερευνητική διαδικασία, επιτρέποντας στους ερευνητές να μοιράζονται τα δεδομένα τους με τρόπο δομημένο και τεκμηριωμένο, διευκολύνοντας έτσι την επαλήθευση των ευρημάτων και την ενίσχυση της αξιοπιστίας της επιστημονικής έρευνας.
- Επαναχρησιμοποίηση των δεδομένων: τα δεδομένα που φιλοξενούνται στο αποθετήριο καθίστανται προσβάσιμα σε ερευνητές από όλο τον κόσμο, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες συνεργασίες, διεπιστημονικές αναλύσεις και αξιοποίηση υφιστάμενου ερευνητικού έργου χωρίς την ανάγκη επανάληψης κοστοβόρων διαδικασιών συλλογής δεδομένων.
- Ψηφιακός μετασχηματισμός της έρευνας: συμβάλλει ενεργά στον ψηφιακό μετασχηματισμό του ερευνητικού τοπίου της χώρας μας, εισάγοντας σύγχρονες πρακτικές διαχείρισης ερευνητικών δεδομένων που εναρμονίζονται με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα Ανοικτής Επιστήμης.
- Ανταγωνιστικότητα στην ερευνητική κοινότητα: υιοθέτηση σύγχρονων πρακτικών διαχείρισης και δημοσίευσης δεδομένων ενισχύει σημαντικά τις πιθανότητες των Ελλήνων ερευνητών σε ανταγωνιστικές ερευνητικές προτάσεις, ενώ παράλληλα αναβαθμίζει το επίπεδο της επιστημονικής επικοινώνησης και της διεθνούς τους παρουσίας.
Ποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει το HARDMIN
Όλοι/ες οι ερευνητές/ριες του Πανεπιστημίου Πατρών έχουν τη δυνατότητα να συνδεθούν στον ειδικό χώρο για το Πανεπιστήμιο Πατρών στο HARDMIN χρησιμοποιώντας τα ακαδημαϊκά τους διαπιστευτήρια και να αναρτήσουν τα ερευνητικά τους δεδομένα με απλό και γρήγορο τρόπο.
Η δημοσιοποίηση των δεδομένων πραγματοποιείται από ειδικές ομάδες συντακτών, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε επίπεδο ακαδημαϊκής μονάδας, όπως ο υπεύθυνος ενός ερευνητικού εργαστηρίου, είτε σε ιδρυματικό επίπεδο, όπως το εξειδικευμένο προσωπικό της Βιβλιοθήκης. Τα δημοσιευμένα δεδομένα αποκτούν μόνιμα και μοναδικά αναγνωριστικά, εξασφαλίζοντας τη διαρκή και αξιόπιστη παραπομπή σε αυτά. Παρέχεται, παράλληλα, η δυνατότητα σύνδεσής τους με το δημοσιευμένο επιστημονικό έργο, όπως για παράδειγμα με άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά.
Για περιπτώσεις που απαιτούν μεγαλύτερη προστασία, όπως ευαίσθητα ή εμπιστευτικά ερευνητικά δεδομένα, η πρόσβαση μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο και να παραχωρείται αποκλειστικά κατόπιν σχετικού αιτήματος από τον ενδιαφερόμενο.
Οδηγός
Ο πλήρης οδηγός του HARDMIN μπορεί να βρεθεί στη σχετική ιστοσελίδα της Μονάδας Επιστημονικής Επικοινώνησης του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών.
Κατάρτιση για τη Διαχείριση Ερευνητικών Δεδομένων
Στο πλαίσιο του προγράμματος PATTERN (Piloting open and responsible Activities and Trainings Towards the Enhancement of Researchers Networks) και της συμμετοχής του ΣΕΑΒ σε αυτό, αναπτύχθηκε στα ελληνικά και παρέχεται δωρεάν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα “QuickStart στην Ανοικτή Επιστήμη” που υλοποιείται με σύγχρονο τρόπο για όλη την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα της χώρας. Και τα δύο μαθήματα περιέχουν πρακτικές ασκήσεις και κουίζ προκειμένου να εδραιώσουν τις γνώσεις των συμμετεχόντων και να ενισχύσουν την πρακτική εφαρμογή θεωρητικών εννοιών. Μέσω της πλατφόρμας OpenPlato παρέχονται δύο μαθήματα σχετικά με τη Διαχείριση Ερευνητικών Δεδομένων (Research Data Management – RDM) και είναι τα εξής: